چاوپێکەوتنی بۆ پێشەوە لە گەڵ سامان کەریم لە دۆسیەی ژمارە ١٨٣ لە سەر بابەتی "ئاگر بەستی نیوان ئیسرائیل و حەماس و ئاییندەی پرسی فەلەستین"
بۆپێشەوە: دوای پانزە مانگ لە جەنگ، سەرئەنجام دەوڵەتی ئیسرائیل و حەماس لە سەر ئاگربەستێکی کاتی ڕیکەوتن، چۆن دەڕوانە ئەم ئاگر بەستە؟
سامان کەریم: وەک ئینسانێک بیر بکەینەوە لە غەزەدا خاوەن خێزانو منداڵین، برسیمانە ولەژێر خۆڵوخاشی باڵەخانەکاندا دەژین، لە سایەی بۆمبارانی بەردەوامی ئیسڕائیلدا، هەوڵدەدەین قەراخە کولێرەیەک بۆ منداڵەکانمان پەیدا بکەین. یان لێوردبینەوەو وابزنین لە ژێر باڵەخانەیەکی ڕووخاودا دەژین و بۆنی جەستەی بەجێماو ناچارمان دەکات خۆمان لە دوژمن ئاشکرا بکەین و بگوێزینەوە. بەپێی ئامارە فەرمیەکان تاءیسات زیاتر لە دەهەزار جەستە کەوتۆتە ژیر خۆڵۆخاشەوە وتا ئێستا بوار نەبووە دەربهێنرێن. سەرنج بدەین لە کەرتی غەزە ١،٩٠٠ ملیۆن ئینسان ئاوارەبوون لە کۆی ٢،٣ ملیۆن، وە لە ٩٢٪ خانوو و باڵەخانەکان کاوڵ بوونبەپێی گریمانەیەک نزیک بە ٥٠ ملیۆن تۆن خۆڵوخاشاک لە نێو شارەکاندایە، نزیک بە ٥٠ هەزار ئینسان کوژراون و بریندار ژمارەیەکی شۆکهێنەرترە ... لە هەلومەرجێکی ئاوادا وەڵامی پرسیارەکە ئەوەیە، ئاگربەستەکە ئەرێنیە، هەرلایەک دۆڕاوە یان براوەیە، پولێکی قەلب ناهێنێت بە خەڵکی غەزە، وەتەنانەت بۆ ئیسرائیلیەکانیش ک ماوەیەکی زۆرە لەسەر شەقامەکانن و داوای ئاشتی و ئازادبوونی بارمتەکانیان دەکەن.بابەتەکە وەستانی جەنگە، تەنانەت ئەگەر کاتیش بێت هەر جێگەی پێشوازییە. دیارە خواستی خەڵکی غەزەو خۆپیشاندەرانی دونیاو زۆربەی زۆری ئیسرائیلیەکان ئەوەیە کە جەنگ بوەستێت و ئاشتی بەرقەراربێت. ئاگربەستەکە ئەرێنیە، ئەگەرچی حکومەتی نەتەنیاهۆ هەر بەردەوامە لە کوشتنی بەکۆمەڵ.
بۆپێشەوە: هۆکارەکانی گەیشتنی هەر دوو لا بە ئاگربەست چین و تاچەندە ئەگەری سەرکەوتن و بەردەوام بوونی هەیە؟
سامان کەریم: سەرەتا پێویستە ئاماژەیەک بەوە بکەم، کە ئاڵوگۆڕەسیاسیەکانی ئەم سەردەمە، واتە ئەوانەی هەرئێستا ڕوودەدەن، وەک جەنگ لە غەزەو ئاگربەستو دیاردەو ڕووداوێکی کاتین، واتە مەرج نیە تا سەر ئاگربەستەکە بەردەوام بێت، یان مەرج نیە دەوڵەتەکەی جۆڵانی لە سوریادا بمێنێت، هەموو ئاڵوگۆڕەکانی دیکەش لە ئاستی جیهاندا لەم سەردەمەدا بەم شێوەیە. بۆچی ڕووداوەکان بەم شێوە کاتیە دەبینم؟١ وا جیهانی ئێستا دەبینم کە کێشە وململانێی ئەمرۆی جیهانی سەرمایەداری بەتەواوی جهانیەو هیج مۆرکێکی نەتەوەیو نیشمانی پێونەماوەو پێوە نیە.کێشەو ململانێی سەرەکی ئەم سەردەمە، ئەگەر ڕووداوەکان بەرچاومان نەگرن، دژایەتی وململانێەکی قوڵ و هەمەلایەنەی چینایەتی نێوان چینی بورژوازی وچینی پرۆلیتاریایە، بەڵام ئەم ململانێو دژایەتیە لە ئێستادا وەک ئەوە وایە سەرخەوێک بشکێنیت و داپۆشراوە. لێرەوە گەورەترین ئالوگۆڕ و کێبەرکێ و جەنگی ئابوری لە نێوان چینو ئەمریکادەبینین، ئەم کێشەیە گەورەترین کیشەی ناوخۆی خودی سیستەمی سەرمایەداری دونیای ئەمرۆیە. هەموو کێشەکانی دیکەی نێو خۆی خیزانی بورژوازی جیهانی سەرەڕای ئاڕاستەو بزووتنەوە جیاوازەکانی بە ناچارو وەک بابەتی مێژووکردی ئەم سەردەمە لە چوارچیوەی ئەو کێشەو ململانێیەدا هەم روودەدەن وە هەم بەئەنجامدەگەن، بە قازانجی لایەکیان، یان بەجۆرێک هەڵیان دەسپێرن.
بەم پێیە، وادەبینم کە ئاگربەستی نێوان حەماسو ئیسرائیلیەکان لەم چوارچیوەیەدا پێویستە لێکبدرێتەوە، چۆن؟ بابەتە سەرەکیەکە ئەوەیە کە کۆی یان گشتگیری باڵادەستی سەرمایەداری ئەمریکا، واتە سەرجەم کەرتو ئاڕاستە سەرەکیەکانی سەرمایە لە ئەمریکا وەک: پیشەسازییەکانی تەکنۆلۆژیای ژیری دەستکرد، ڕۆبۆتۆزەیشن، تەکنۆلۆژیای ئینفۆرمەیشنو سۆشیال میدیا، وزە بەهەردوو ئاڕاستە کۆنو تازەکانیەوە وهەروەها پیشەشازی چەکسازی... هەموو هاودەنگن بەرانبەر سەرمایەی چینی بوەستنەوە و سنورێک بۆ سەرمایەی چینی و وەبەرهێنانەکانی دابینین لە ئاستی جیهانیدا، واتە بەجۆرێک لە قاڵبی بدەنو بچووکی بکەنەوەو ئەگەر پێیان بکرێت لە چوارچیوەی کێبەرکیی ئەمریکا دەریکێشن. سەرمایە وسەرمایەدارن پێویستیان بەهێزە و هێزیش هەیەو دەوڵەوتو دەسەڵاتی ئەمریکا، دەسەڵاتی خۆیانە. بەتایبەت ئێستا ترامب دەسەڵاتدارەو ژمارەیەکی زۆر لە وەزیرەکانی ملیاردێرەکانن. هەر ئەم هۆیە بوو واتە هۆی یەکبوونی ئاڕاستەکانی سەرمایە لە دژی سەرمایەی چینی و ئەوانی دیکەدا، کە بایدنو ترامبی یەکدەست کرد لە بەرانبەر ئاگربەستت غەزەدا، واتە ئیدارەی کۆنو تازەی بورژوازی ئەمریکی یەکدەست کرد بەرانبەر بەم ئاگربەستەو هەروەها ڕووداوەکانی سوریا وهەڵبژاردنی سەرۆکو سەرۆک وەزیران لە لوبنان...لەم نێوەدا مەسەلەی سەرکیان ئەوەیە کە ئەگر کێشەکان چارەسەریش نەکرێن، ئەوا بۆ ماوەیەک، سالێک یان چەند ساڵیک ئارامیەکی ڕێژەیی هەبیت، بۆ ئەوەی ئەمریکا بتوانێت بەهۆی ئیسرائیلەوە ئارامی لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەراستدا بپارێزێت، خۆی زیاتر وە زۆر زیاتر دەرگیر بکات لەگەڵ سەرمایەی چینی و دەسەڵاتەکەی. پێم وایە مەسەلەی سەرەکی ئاگربەستەکە لە بناغەترین ئاستدا ئەم پایە بابەتیەی هەیە. هەندی هۆکاری بچوکتر وسانەی تر هەن لە پەیوەند بە سەقامگیری ئارامی لە کۆی ناوچەکە و بابەتەکانی وەبەرهێنانوو قەیرانی ئابوری وڵاتانی ناوچەکە وبەتایبەتی ئیسرائیلو لوبنانو ئەردەنو هەروەها بەرگری بەهێزی هێزەکانی حەماس لەو ماوەی پازدە مانگدا لەو هۆیانەن.
بۆپێشەوە: لە جەنگی ١٥ مانگی رابردودا، ئەمریکاو غەرب لە پشتی دەوڵەتی ئیسرائیل بوون، لە بەرامبەریشدا بە پلەی یەکەم ئیران و هیزە نیابەتیەکانی لە پشتی حەماس بوون، پرسیار ئەوەیە ئەم ئاگربەستە چ کاریگەرییەکی لەسەر ململانێی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئیران دەبێت؟
سامان کەریم: پێشنیازکردنی پرسیارەکە بەم شێوەیە بەرتەسکە.ئایا لەڕووی بابەتیەوە ململانێی نێوان ئەمریکاو ئیسرائیل لەگەڵ ئێراندا ئەو بەهایەی هەیە؟ من پێم وانیە، دەزانم کێشەو ململانێکە بابەتیەو هەیە، بەڵام بابیهێنیە پێش چاو وەک گریمانەیەک دایبنیین، کە ئێران سوکانی ڕێگاکەی گۆڕیو هاتە پاڵ ئەمریکا، ئەوکاتە کۆی ئالوگۆڕو ململانێکان دەگۆڕین و ئەو ململانێیە بەوشێوەیەی ئێستا نامێنێت. ئەگەر چی دوای ڕیکەوتنی سراتیژی نێوان ئێرانو ڕوسیا لە ١٧.١.٢٠٢٥دا ئەو سوکان گۆڕینەی ئێران زیاتر سەخت بووە و ناواقعی تر دێتە پێش چاو. بۆ ئێران پێشتر هەردوو ڕیگاکە تاڕادەیەک کراوە بوو، واتە بەرەو ئەمریکاو وڕۆژئاوا یان بەرەو چینو ڕوسیا، و دواکەوتنی واژووکردنی ڕیکەوتنی ستراتیژی لەگەل ڕوسیادا هۆکەی هەرئەوەبوو کە پزیشکیان و خەتی ڕیفۆرمی نێوخۆی دەسەڵاتداری سەرمایەداری ئیران پێیان وابوو کە ئەو ڕێگایەش کراوەیە، و بەشیوەی ڕاستەوخۆ و ناڕاستەوخۆ لە ڕێگای ئەوروپیو قەتەرییەکانەوە هەوڵیانداو، هەروەها راستەوخۆ خۆیان کۆبونەوەیان هەبووە لەگەڵ ئەمریکیەکان، لەم نێوەدا و لەنێو ئەو باڵەدا جەواد زەریفی زیاتر لەهەموون مکوڕ بووە لەسەر ئەو ئاڕاستەیە، بەڵام فەشەلیان هێناو خواستی ئەمریکا بۆ ڕیکەوتن لەگەڵ ئیراندا زۆر گەورەترو فراوانتر بووە لە پێشنیازەکانی حکومەتی پزیشکیان. ڕۆشنە لە نێوانیاندا بێ باوەرییەکی زۆر فراوان هەیە.
پێم وایە ململانێ لەگەڵ ئێرانی تازەدا دوای بڕینەوەی دەستوو پێکانی لە ناوچەکەدا، دەچیتە ئاستی هێواشتر و لەسەرخۆتر، دیاردەیەک وەک ئاگربەستی کاتی و لەگەڵیدا فشاری ئابوری و دیبلوماسی. هۆکارەکەشی ئەوەیە بۆ ئەمریکا کە دەرگیرە لەگەڵ قوڵترینو فراوانترین ئەزمەی ئابوریدا، بابەتە سەرەکیەکە ئەوەیە ئیتر ناتوانێت بە جەنگی لابەلاوە دەرگیر بێت،دەبێت بچێتە جەنگە گەورەکەوە لەگەڵ چیندا، کە ئەم مەسەلەیە بەهەر باڕیکدا بڕاوەیە ئەوکات کۆی ئەو کێشەو ململانێنایە بەشیوەیەکی دیکە چارەسەر دەرکرێن.واتە ئەمریکا چی دیکە ناتوانێت سەنگەر بەسەنگەر بیگرێت یان بیگرێتەوە بۆ ئەوەی کۆی جەنگەکە بەرێتەوە بەڵکو دەبێت ڕاستەوخۆ پەلاماری پایتەخت یان "کارگەی جیهان" بدات کە سەرمایەی چینە.
ئەوەندەی بگەڕیتەوە بۆ ئیسرائیل، لەگەل ئاگربەستەکدا بن غەفیر و دوو وەزیری دیکەی حزبەکەی"ئوتسما یەهودیت/ هیزی یەهودییەکان" هاتنە دەرەوە لە حکومەت و بەم پییە حکومەتەکەی نەتەنیاهۆ لەنگی تێکەوتوەو هەروەها سمورتیتش وەزیری داراییو سەرۆکی حزبی" سەهیۆنی دینی قەومی" و وەزیرەکانی ڕایانگەیاندووە ئەگەر دوای گؤڕینەوەی بارمتەکان شەڕ دەست پێنەکاتەوە ئەوا ئەوانیش لە حکومەت دەکشێنەوەو بەم پییە حکومەتەکەی نەتەنیاهۆ دەڕوخێت.... پێموایە حکومەتی نەتەنیاهۆ ناتوانێت یان کارا نیە لەگەل سیاسەت و سراتیژی ئەمریکی لەم قۆناغەدا ، و بەشیوەیەک لە شیوەکان ئەم حکومتە نامێنیت بەتایبەت بۆ ڕیکەوتن لەگەل سعودیەش پێویستیان بەوە هەیە کە حکومەتێکی تازە بێت ولایەنی کەم تاوانبار نەبێت بە فاشیزمو نازیزمو توانباەانی جەنگ باڵادەست نەبن. ئەمریکا حکومەتێکی پێویستە کە بتوانێت ڕێکەوتنی پێبکات لەگەڵ سعودیە و دواتر قەتەر وڵاتانی دیکەی ناوچەکەو هەروەها ئاستێک لە ئارامیو ئاسایش بۆ فەڵەستینیەکان دەستەبەر بکات.
بۆپێشەوە: لە ماوەی جەنگی نێوان ئیسرائیل و حەماسدا، بزوتنەوەی نارەزایەتی جەماوەری لە ئاستی دنیادا بە دژی جەنگ و بەتایبەت دژی کوشتاری بێ وێنەی خەڵکی سڤیل لەلایەن دەوڵەتی ئیسرائیلەوە، ئامادەیی هەبوو، ئەم بزوتنەوەیە چ کاریگەریەکی لەسەر جەنگ بەگشتی و ئیسرائیل بەتایبەتی هەبوو؟
سامان کەریم:ئەم ناڕەزایەتیانە لە ئاستی جیهاندا تاڕادەیەک فراوانو گەورەبوون، من وەک هۆکارێکی کاریگەر نایبینم بۆ ئاگربەستو وەستانی جەنگ، بەڵام ئەم ناڕەزایەتیانە بووە هۆی زیاتر لەگۆڕنانی ئەو چەمکە درۆزنو ئایدۆلۆژیانەی کە ئەمریکا و ڕۆژئاوا خۆیانن پێوە بادەدا، چەمکەکانی وەک: ئازادی بیروڕا، یەکسانی یاسایی، یاسا نێو نەتەوەییەکان، دادوەری جیهانی، مافی مرۆڤ، دیموکراسی"ئەوانە و چەندینی تریش چونە گۆڕستانەوە ولەمبارەوە ناڕەزایەتیەکان ڕۆلیان هەبوو.
ئیسرائیل وەک سەنتەری دیموکراسی ڕۆژائاوایی خۆشی و دیموکراسیەکەشی ڕێسواکردو لەگۆڕینا. ئەم بابتە بۆ مارکسیەکان گرینگیەکی بەرچاوی هەیە، لە ئاستی ڕەئی گشتی جیهاندا. دیموکراسی بزووتنەوەو دەسەڵاتو شێوەیەکی حوکمرانی سەرتاپا بورژوازییە و هەمان دیکتاتۆری چینایەتی بورژوازی پیادە دەکات..... بەڕۆشنی ئەوە دەرکەوت کە دەسەڵاتی بورژوازی ئیسڕائیل و دیموکراسیەکەی لە وەی هتلەر خراپتر نەبێت باشتر نیە. بۆ خەڵک و ڕەئی گشتی دەرکەوت کە دیموکراسی مانای کوشتی نزیک پەنجا هەزار کەسە کە زۆربەیان منداڵو پیرەساڵن، دەرکەوت کە مۆدرێنیزمی ئەمریکایو ڕۆژئاوایی کاولكردنی هەزارەها خاونوو باڵەخانەو ڕووخانیەتی بەسەر سەری منداڵانو پیرساڵانوو کەمئەنداماندا... دەرکەوت کە دیموکراسی ئەم وڵاتەی ڕؤژهەڵاتی ناوەڕاست مانای برسیکردنی دوو ملێۆن ئینسانە کە کە زۆربەی هەرەزۆریان هیچ دەسەلاتێکیان نەبووە وە نیە لە هەڵگیرساندنی جەنگەکەدا....دەرکەوت کە تاوانەکانی ئەوانەی ئەمریکا پێیان دەڵی" دیکتاتۆر" کە دیکتاتۆرن هیشتا لە چاو تاوانەکانی " دیموکراسی" ئیسڕائیلدا ملکەچن.
بۆپێشەوە: ئایا ئەم ئاگربەستە دەگاتە ڕیکەوتنێکی هەمیشەیی و رۆشتن بەرەو چارەسەری کیشەی فەلەستین؟
سامان کەریم: بەپێی ستراتیژی ئەمریکی بۆ جیهانی ئەمرۆ وەک بەکورتی باسمان کردووە لەسەرەوە، دەبێت وابێت، ئەگەر نا، ئەمریکا دەرگیر دەبێتەوە لەگەڵ سەنگەرە جیاوازو بێشومارەکانداو گوژمی ستراتیژی خۆی لەدەستدەدات. بەڵام چارەسەری کێشەی فەلەستین ئاڵۆزەو لەباری مێژوویەوە ئەوە هاتووە کە دەوڵەتی فەڵەستینی پێک بێت وەک چارەسەرێک. ئەم بابەتە جێگای قسەوباسو تێڕوانینی جیاوازە.
بۆپێشەوە: دەوترێت تا کیشەی فەلەستین چارەسەر نەکرێت، ئارامی سیاسی لە رۆژهەڵاتی ناوەراستدا جێگیر نابێت، ئیوە لەو بارەیەوە دەڵێن چی؟ لە ڕوانگەی ئێوەوە رێگای چارەسەری کیشەی فەلەستین چییە؟
سامان کەریم:هەر کێشەیەکی جیهانی ئەمڕۆ لەوانە کێشەی ئیسرائیل-فەلەستین و کێشەکانی دیکەی وەک ڕاسیزمی دژ بە پێست ڕەشەکان، و هەڵاواردنی ژنان و جێکەوتنیان وەک ئینسانی پلە دوو لە ئاستی جیهانیدا، کێشەکانی ژینگە، سەڕەرای جیاوازییەکان،.... هەموو ئەوانەو کیشەکانی دیکەش چارەسەرەکەی لە شۆرشی پرۆلیتاریاو سەرکەوتنی ئەم شۆرشە و نەمانی چینەکانو دەوڵەتدایە. لە ڕوانگەی منەوە لە چوارچیوەی سیستەمی ئەمرۆی سەرمایەداری پیوسیتە سەرنج بدەین، ئەمڕۆ سەرمایەداری گەیشتۆتە ئاستیکی هێجگار بەرز لە چڕبوونەوەی سەرمایە-ترکیز- و پاوانکردنێکی سەرسوڕهێنەری بازاڕی جیهانی لە لایەن چەند سەد کۆمپانیەکی جیهانیەوە، بەم پێەش کێبەرکیی نێوان بەشەکانی سەرمایەی بردۆتە ئاستیکی خەتەرناکەوە، لە سایەی قوڵترین قەیرانی ئابوری سیستەمەکەدا کە مێژوو نەدیوەبەخۆیەوە.
لەم چوار چیوەیەدا جیهانی سەرمایەداری لە ڕاستیدا چەند دەیەیەکە ئاڵوگؤڕی گەورەی بەخۆیەوە دیووە، کە بەهیچ شیویەک لە فۆرمو دەرکەوتنیو، ئاراستەی گەشەی سەرمایەدا لە سەردەمەی کێبەرکێو ململانێی سەرمایەداری کلاسیکو تەنانەت لە سەردەمی جەنگی سارد ناچاێتو زۆر جیاوازە لێیان. ئەم سەردمە بازاڕیکی جیهانی هەیە، سۆڤەرجنێتی- سەروەری- وڵات و نیشتمان هیچ مانای نەماوە، نەک تەنها ئەو وڵاتانەی کە ناویان لێنراوە " وڵاتە فاشلەکان" بەڵکو سەروەری بۆ ئەمریکاو چینو ڕوسیاو ئەلـمانیاو ... ئەوانەش نەماوە، سەڕەرای ئەوەی کە جیاوازییەکی زۆر هەیە لە نیوان ولاتە " فاشلەکان' ئەم زلهێزانەی سەرمایەدا. سەرنج بدە لە وڵاتەکانی وەک عیراقو سوریاو یەمەنو لیبیاو ئەفغانستانو ئۆکرانیاو سۆماڵو ...ئەمانە وڵاتن و ئاڵای خۆیان هەیە و ئەندامی سەرەکی نەتەوە یەکگرتووەکانن!! بەڵام وڵاتبوونی ئەمانە چارەسەری چ کێشەیەکی نەک بۆ خەڵکەی بەڵکو تەنانەت بۆ چینی بورژواییەکەشی کردووە، وەک چێنێکی یەکدەست... بازاری جیهانیو کۆمپانیا جیهانیەکان سەروەری دەکەن بەسەر ئەم وڵاتانەوە لە ڕیگای هێزی دەوڵەتی خۆیانەوە.... لە هەمانکاتدا ئەوەتا ترامب بەئاشکرا دەڵی کەندا دەکەم بە ولایەتی ٥١ی ئەمریکا خۆ کەندا یەکێکە لە حەوت ولآتە پیشەسازیە گەورەکەی جیهان ، داوای کەناڵی پەنەما و دورگەی غریلاندی دانیمارکی دەکات. لەوەش بترازێت، بەهۆی هێزی سەرمایەی گەورەوە چین و ئەمریکا دەتوانن سەروەری خۆیان بەسەر هەموو جیهاندا بسەپیین سەرنج بدەنە ئاستی بازارگانی نێوان وڵاتە گەورەکان و سەپاندنی سزای ئابوریو و گومرگو ڕیگرتن لە ناردنی کەرەسەی خاوو و کەرەسە پێشکەوتووەکانی تەکنۆلۆژی و کانزا گرانبەهاکانی ژێر زەوییەوە، هەروەها لە ڕێگەی هێرشە سیبریانی و دروونەکانەوە.. وڵاتانی زلهیزی سەرمایە دەتوانن زۆر ئاسان سەروەری لە وڵاتانی دیکە وەربگرنەوە بانکیو سندوقی جیهانی و بانکی شەنگەهای و نەتەوەیەکرتووەکانو شورای ئەمنیەکەی، خۆیان ئامرازی تێکشاندنی سەروەری نیشمانین.
لەم ڕوانگەیەوە چارەسەرێک ئەگەر هەبێت لە چوارچیوەی سیستەمی ئەمرۆدا، چارەسەری یەکدەوڵەتیە، نەک دوو دەولەتی فەڵەستینو ئیسرائیل کە لەباری واقعیەوە زەمینەکانی لەدەستداوە، پاشان هەروەک باسمان کرد، با دەوڵەتیش بێت دەتوانێت چی بکات، ئایا چارەسەری کێشەکان دەکات؟ بێگومان نا، خۆ لوبنان دەوڵەتە، دەوڵەتەکەی بۆی بووە بە کۆسپو نزیکپەنجا ساڵە لە جەنگی جیاوازی تایفیو وجنگ لە گەڵ ئیسرائیل و نوزی سوریدابووە...باسی من چارەسەر نیە لەسایەی سیستەمی زاڵێ جیهانی ئەمرۆدا، چونکە نیە و ناکرێت... بەڵکو باسە لە ئاشتیو پێکەوە ژیانو ئارامیو ئاسایشێکی ڕێژەیی لە چوارچێوەیەکی مومکندا. پێشنیازی یەک دەوڵەت پێشتر کراوە ئەدوارد سەعیدا دوای فەشەلی ئۆسلۆ ئەوەی پیشنیاز کرد، ئیشتا موحەمەد دەحلانو ناسرقدوە بەهەمان شیوە خواستی یەک دەوڵەتیان هەیە نەک دووان. یەکێک لە پێشنیایزەکانی دیکە ئەوەیە کە کۆنفدرالی بکرێت لەگەڵ ئەردەندا، بەتایبەت کەرتی رۆژئاوا... ئەم پێشنیازە لە ڕوانگەی ئیسرائلیو ئەمریکاو وڵاتانی کەنداویشەوە جێگەی ڕەزامەندی دەبێت. باسەکە لیرەدا دەرکردنی کەرتی غەزەیە لە فەلەستین و بەستنەوەیەتی بە ئیسرائیلەوەو لیرەوەیە کە ناتەنیاهۆ باس لەوە دەکات کە غەزە بەجێناهێلینو خۆمان بەڕیوەیدەبەین، باسی ئەوان بەستنەوەی غەزەیە بە هندستانەوە لە ڕیگەی ئیماراتو سعودیە، وەکو ئەلتەرناتیڤێکی ئەمریکی دژ بە ستراتیژی ڕیگای حەریری چینی... سەڕەرای ئەوەی کە غەزە و سنورە دەریاییەکەی ژێزەمینێکی زۆر گەورەی غازە. یان وڵاتێکی فیدڕالی پێک بێت لە نێوان ئیسرائیلو فەڵەستین... کە هەموو بابەتەکانی دەوڵەتەکە لە ڕیگەی ئیسرائیلەوە بەریوەدبرێت،،،، مەبەستم ئەوەیە ئەوانە پێشنیازو و دیدگاو ئەلتەرناتیڤەکان و" چارەسەرەکانی" چینی بورژوایی جیهانیە بەڕابەری ئەمریکا. دوو دەوڵەتی فەڵەستینیو ئیسڕائیلیش لەهەمان چوارچێوەدایە.
ڕوانگەی مارکسی هیچ کات پێکهێنانی دەوڵەت نیە بۆ "نەتەوەی ژێر دەستە!" چونکە بە کورتی نەتەوەی ژیر دەستەمان نیە، بەڵکو تەنها پرۆلیتاریا وبورژوازیمان هەیە، بورژوازییەکان وەک ڕیبازو ئاراستە سیاسیەکانی سەرمایە هەمیشە بەرژەوەندیان یەکە، سەرنج بدە لە ملیاردێرەکان یان ملێۆننێرەکانی دونیا لەوانە کوردەکان و فارسەکان، تورکەکان و کوردەکان، عەرەبەکانو کوردەکان، یان فەلەسطینیەکان و ئیسرائیلیەکان هەموو یەک بەرژەوەندیان هەیە، ئەمرۆ دەوڵەتی نەتەوە خۆی ڕێگرە لەبەردەم گەشەی سەرمایەدا لە ئاستی جیهاندا.
چارەسەر، واتە بە ڵەڕووی مێژووییەوە چارەسەر بێت هەر شۆرشی پرۆلیتاریایە شتی دیکە و ناوبڕمان نیە.
